Sơn gel chứa TPO bị EU cấm: làm nail đón Tết sao cho an toàn

Từ ngày 1/9/2025, Liên minh châu Âu (EU) cấm dùng TPO, một chất giúp sơn gel đông cứng dưới đèn UV, trong mỹ phẩm, kể cả sơn gel móng tay. Lệnh cấm mang tính phòng ngừa, dựa trên các nghiên cứu trên động vật cho thấy TPO có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản; chưa có bằng chứng gây hại ở người với mức phơi nhiễm khi làm móng. Nếu bạn sắp làm nail cho mùa cưới hay Tết Đinh Mùi 2027, có thể hỏi tiệm về sơn không chứa TPO và chú ý vài điều để bảo vệ da tay, móng.

TPO là gì và vì sao có trong sơn gel

TPO là viết tắt của trimethylbenzoyl diphenylphosphine oxide. Đây là chất khơi mào quang hóa: khi gặp ánh sáng UV từ máy hơ, nó kích hoạt phản ứng làm lớp gel lỏng chuyển sang cứng. Theo bài viết của Khaleej Times ngày 3/9/2025, TPO giúp sơn gel khô nhanh dưới đèn UV và tạo độ bóng đặc trưng.

Sơn móng thường (loại tự khô ngoài không khí) không dùng cơ chế này, nên lệnh cấm chủ yếu ảnh hưởng tới sơn gel và một số sản phẩm đắp móng cần hơ đèn.

EU cấm như thế nào

Theo Chemistry World (11/9/2025), TPO bị đưa vào danh sách chất cấm trong mỹ phẩm tại EU từ 1/9/2025, sau khi các nghiên cứu trên động vật gợi ý nó có thể gây độc cho sinh sản. Khaleej Times dẫn Cơ quan Quản lý Sản phẩm Y tế Ireland (HPRA) cho biết:

• Từ 1/9, các tiệm nail không được dùng sơn chứa TPO cho khách và phải tiêu hủy an toàn hàng tồn.
• Tiệm phải đảm bảo hàng nhập mới không chứa TPO.
• Nhà sản xuất phải điều chỉnh công thức để loại bỏ TPO.

Hai bài báo cùng nhấn mạnh một điểm: lệnh cấm là biện pháp phòng ngừa. Tổn hại sinh sản được ghi nhận ở động vật khi phơi nhiễm kéo dài qua đường ăn uống; hiện chưa có dữ liệu cho thấy tác hại tương tự ở người khi sơn móng. Theo Chemistry World, Anh lúc đó chưa cấm TPO; Khaleej Times cho biết Mỹ vẫn cho phép.

Người làm nail ở Việt Nam nên hiểu thế nào

Lệnh cấm là của EU, không tự động áp dụng tại Việt Nam. Nhưng nó vẫn là thông tin hữu ích cho người tiêu dùng vì ba lý do:

1. Nhiều hãng đã đổi công thức. Khi thị trường châu Âu bắt buộc, các nhà sản xuất có xu hướng ra phiên bản "TPO-free". Bạn có quyền hỏi tiệm dùng loại nào.
2. Người làm móng thường xuyên phơi nhiễm nhiều nhất. Khách làm vài tuần một lần, còn thợ tiếp xúc hằng ngày. Nếu bạn làm nghề nail, lợi ích của việc chọn sơn không TPO và đeo găng tay lớn hơn nhiều so với khách.
3. Đọc nhãn là thói quen tốt. Tên thành phần trên chai có thể ghi đầy đủ "trimethylbenzoyl diphenylphosphine oxide". Hàng không nhãn phụ, không rõ nguồn gốc nên tránh.

Phụ nữ đang mang thai hoặc chuẩn bị mang thai có thể chọn sơn thường hoặc hỏi bác sĩ nếu lo ngại; đây là lựa chọn thận trọng, không phải vì có bằng chứng sơn gel gây hại thai nhi.

Những rủi ro thật sự hay gặp khi làm nail

Ngoài TPO, có những vấn đề phổ biến hơn mà người làm móng trước Tết dễ gặp:

Viêm da tiếp xúc quanh móng

Một số người bị đỏ, ngứa, bong da quanh móng hoặc ở mí mắt, cổ (do hay chạm tay lên mặt) sau khi làm gel. Theo DermNet về viêm da bàn tay, viêm da tiếp xúc dị ứng là phản ứng miễn dịch chậm với các chất như nickel, hương liệu, chất phụ gia cao su trong găng tay. Nếu sau khi làm móng vài ngày mà da quanh móng ngứa, nổi mụn nước, nên tháo gel và đi khám da liễu.

Móng mỏng, yếu do cạo phá và tháo sai cách

Dũa mặt móng quá mạnh, cạy gel bằng que kim loại, ngâm acetone lâu đều làm móng mỏng và tách lớp. Tháo gel đúng cách tại tiệm và cho móng "nghỉ" vài tuần giữa các lần làm giúp móng hồi phục.

Nhiễm trùng quanh móng

Cắt khóe sâu, đẩy da quá tay tạo vết hở. Dụng cụ không được tiệt trùng có thể truyền vi khuẩn, nấm.

Checklist chọn tiệm và chăm tay mùa Tết

• Hỏi tên sơn gel, xem nhãn có ghi rõ thành phần, nguồn gốc.
• Quan sát dụng cụ có được tiệt trùng, dùng riêng cho từng khách, dũa và bông có thay mới.
• Từ chối cắt da quá sâu. Da quanh móng là hàng rào bảo vệ.
• Thoa kem chống nắng phổ rộng lên mu bàn tay trước khi hơ đèn UV nếu bạn làm móng thường xuyên, hoặc dùng găng hở ngón.
• Sau khi làm, thoa dầu dưỡng móng hoặc kem dưỡng tay mỗi tối.
• Đeo găng khi rửa bát, giặt đồ trong những ngày dọn nhà đón Tết để gel bền và da tay không khô nứt.

Da tay mùa hanh khô cần được chăm như da mặt. Bạn có thể áp dụng nguyên tắc chọn thành phần dưỡng ẩm trong bài thành phần mỹ phẩm hiệu quả cho da khô. Nếu da tay dễ đỏ rát, xem thêm thành phần phù hợp cho da nhạy cảm.

Có nên bỏ hẳn sơn gel

Không nhất thiết. Lệnh cấm nhắm vào một chất cụ thể, không phải toàn bộ sơn gel. Nếu thích độ bền của gel, bạn có thể chọn sản phẩm không chứa TPO, giảm tần suất làm, và chú trọng tháo gel đúng cách. Nếu móng đang yếu hoặc da quanh móng hay bị kích ứng, sơn thường hoặc để móng tự nhiên vài tuần trước Tết là lựa chọn nhẹ nhàng hơn.

Chăm móng sau khi tháo gel

Khoảng thời gian ngay sau khi tháo gel là lúc móng dễ tổn thương nhất. Bề mặt móng thường khô, trắng đục, có chỗ mỏng. Bạn nên cắt móng ngắn vừa phải để tránh gãy, dũa theo một chiều thay vì kéo qua lại, và thoa dầu dưỡng lên móng, da quanh móng mỗi tối. Hạn chế ngâm tay trong nước xà phòng lâu, đeo găng khi làm việc nhà. Nếu sau vài tuần móng vẫn bong lớp, đổi màu vàng, dày lên hoặc tách khỏi nền móng, hãy đi khám da liễu để loại trừ nấm móng hay tình trạng khác, thay vì phủ thêm một lớp gel mới lên trên.

Thông tin cập nhật đến tháng 11/2026, dựa trên các nguồn báo chí quốc tế. Bài không thay thế tư vấn của bác sĩ da liễu khi có kích ứng.