HPV ở nam giới: nguy cơ ung thư và có nên tiêm vắc xin

Nam giới cũng nhiễm HPV và có thể mắc ung thư do virus này, phổ biến nhất là ung thư vùng họng sau (hầu họng), tiếp đến là ung thư hậu môn và dương vật. Vắc xin HPV dùng được cho cả nam: các hướng dẫn quốc tế khuyến nghị tiêm từ 9–12 tuổi và tiêm bù đến 26 tuổi; nam từ 27 đến 45 tuổi có thể cân nhắc sau khi hỏi bác sĩ. Chương trình miễn phí ở Việt Nam hiện mới dành cho bé gái, nên nam giới muốn tiêm cần đi tiêm dịch vụ.

Tại sao HPV bị coi là "bệnh của phụ nữ"

Phần lớn truyền thông về HPV gắn với ung thư cổ tử cung, và từ 1/7/2026 Việt Nam đưa HPV vào tiêm chủng bắt buộc với đối tượng là trẻ em gái. Điều đó dễ khiến nhiều người nghĩ đàn ông không liên quan. Thực tế, virus lây qua tiếp xúc da và niêm mạc, không phân biệt giới. Nam giới vừa có thể mang và truyền virus cho bạn tình, vừa tự đối mặt với các loại ung thư do HPV gây ra.

Điểm khác biệt quan trọng: với nữ giới đã có xét nghiệm sàng lọc cổ tử cung, còn với nam giới hiện chưa có xét nghiệm sàng lọc HPV thường quy được khuyến nghị rộng rãi. Nghĩa là đàn ông khó phát hiện sớm hơn, và vắc xin càng có ý nghĩa.

Những con số đáng chú ý từ Mỹ

Việt Nam chưa có thống kê công khai riêng về ung thư do HPV ở nam. Số liệu tham khảo tốt nhất hiện là của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC). Theo trang các loại ung thư do HPV của CDC (dữ liệu cập nhật tháng 8/2022), mỗi năm ở Mỹ:

CDC ước tính khoảng 4 trên 10 ca ung thư do HPV xảy ra ở nam giới. Đáng chú ý nhất là ung thư hầu họng: số ca ở nam gấp hơn năm lần ở nữ. Cũng theo CDC, vắc xin HPV có thể ngăn hơn 90% các ca ung thư do HPV.

Đây là số liệu của Mỹ, không thể suy trực tiếp sang Việt Nam vì khác nhau về dân số, thói quen và hệ thống ghi nhận. Nhưng nó cho thấy rõ HPV là vấn đề sức khỏe của cả hai giới.

Dấu hiệu nam giới nên đi khám

Phần lớn ca nhiễm HPV không có triệu chứng và tự hết. Tuy vậy, nam giới nên gặp bác sĩ khi có:

• Nốt sùi, mụn thịt ở vùng sinh dục hoặc hậu môn (mụn cóc sinh dục do các chủng HPV nguy cơ thấp như 6 và 11).
• Đau họng, khàn tiếng hoặc nuốt vướng kéo dài vài tuần không đỡ; khối u ở cổ không đau.
• Chảy máu, đau hoặc ngứa kéo dài vùng hậu môn.
• Vết loét, mảng đổi màu trên dương vật không lành.

Các triệu chứng này đa phần do nguyên nhân thông thường, nhưng nếu kéo dài trên 2–3 tuần thì nên đi khám tai mũi họng, da liễu hoặc nam khoa tùy vị trí.

Vắc xin cho nam: tuổi nào, mấy mũi

Trang hướng dẫn vắc xin HPV của CDC áp dụng chung cho trẻ em và thanh thiếu niên, không phân biệt giới:

1. 11–12 tuổi (có thể bắt đầu từ 9): 2 mũi, cách nhau 6–12 tháng.
2. 15–26 tuổi mới bắt đầu: 3 mũi trong 6 tháng.
3. 27–45 tuổi: không khuyến nghị đại trà; có thể tiêm sau khi bàn với bác sĩ.
4. Người suy giảm miễn dịch từ 9–26 tuổi: 3 mũi.

Tại Việt Nam, theo báo Đầu tư, Gardasil 9 được cấp phép cho cả nam và nữ từ 9 đến 45 tuổi, phòng 9 chủng HPV gồm các chủng 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Chương trình tiêm miễn phí từ 1/7/2026 chỉ áp dụng cho trẻ em gái, nên bé trai và nam giới trưởng thành tự đi tiêm dịch vụ.

Cha mẹ có con trai nên nghĩ gì

Nhiều phụ huynh tiêm cho con gái nhưng bỏ qua con trai. Có ba lý do để cân nhắc tiêm cho cả con trai:

• Bảo vệ chính con: giảm nguy cơ mụn cóc sinh dục và các ung thư do HPV về sau.
• Bảo vệ bạn đời tương lai: ít người mang virus thì ít lây truyền hơn trong cộng đồng.
• Tiêm sớm thì ít mũi: tiêm trước 15 tuổi chỉ cần 2 mũi; để đến 20 tuổi thì phải 3 mũi.

Khi nói chuyện với con trai tuổi dậy thì, cha mẹ có thể giới thiệu đây là vắc xin phòng ung thư, giống như vắc xin viêm gan B. Không cần biến buổi tiêm thành bài giảng về tình dục.

Thói quen giảm nguy cơ ngoài vắc xin

• Dùng bao cao su đúng cách giúp giảm lây, dù không chặn hoàn toàn vì virus có ở vùng da không được che.
• Không hút thuốc. Hút thuốc làm tăng nguy cơ nhiều loại ung thư vùng đầu cổ, cộng hưởng với HPV.
• Hạn chế rượu bia, nhất là trong mùa tiệc cuối năm.
• Khám sức khỏe định kỳ và chủ động kể với bác sĩ các triệu chứng kéo dài ở họng hoặc vùng kín.

Nếu gia đình bạn đang tìm hiểu vắc xin cho con gái, bài tiêm ngừa ung thư cổ tử cung do HPV có thêm thông tin nền. Tiêm trong lúc cơ thể khỏe mạnh cũng giúp hạn chế cảm giác mệt sau tiêm; tham khảo bài giữ sức đề kháng giai đoạn chuyển mùa.

HPV trong một cặp đôi: hiểu đúng để bớt lo

Khi một người trong cặp đôi nhận kết quả dương tính HPV, câu hỏi đầu tiên thường là "ai lây cho ai". Câu hỏi này gần như không có lời đáp, vì virus có thể nằm im nhiều năm không triệu chứng trước khi được phát hiện. Kết quả dương tính không phải bằng chứng về sự không chung thủy. Điều hữu ích hơn là cả hai cùng nắm kế hoạch: người vợ theo dõi theo lịch của bác sĩ phụ khoa, người chồng chú ý những triệu chứng ở họng, vùng sinh dục, hậu môn đã nêu ở trên và đi khám khi có dấu hiệu kéo dài. Nếu một trong hai chưa tiêm vắc xin và còn trong độ tuổi được cấp phép, có thể hỏi bác sĩ về việc tiêm để giảm nguy cơ nhiễm các chủng khác.

Bài viết mang tính thông tin chung, cập nhật đến tháng 11/2026. Quyết định tiêm và lịch tiêm cụ thể cần do bác sĩ tư vấn.