Vắc xin HPV vào tiêm chủng bắt buộc: ai được tiêm miễn phí?

Từ ngày 1/7/2026, bệnh do virus HPV đã nằm trong danh mục phải tiêm vắc xin bắt buộc theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, và trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi thuộc đối tượng Chương trình Tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí. Tuy vậy, giai đoạn đầu chỉ ưu tiên bé gái 12 tuổi ở một số tỉnh khó khăn, vùng sâu vùng xa, nên phần lớn gia đình ở thành phố vẫn cần tự chủ động tiêm dịch vụ. Bài này giải thích ai được tiêm, tiêm loại nào, mấy mũi và cha mẹ nên làm gì khi con chưa thuộc diện.

Điều gì đã thay đổi từ 1/7/2026

Trước đây vắc xin HPV hoàn toàn là vắc xin dịch vụ: gia đình tự đưa con đi tiêm và tự trả tiền. Với Thông tư 13/2026/TT-BYT có hiệu lực từ 1/7/2026, HPV được đưa vào nhóm bệnh phải dùng vắc xin trong tiêm chủng bắt buộc. Theo tổng hợp trên trang chủ đề ung thư cổ tử cung của báo Tuổi Trẻ, từ 1/7 Bộ Y tế ưu tiên tiêm cho bé gái 12 tuổi tại 4 tỉnh khó khăn, vùng sâu vùng xa.

Đây là một bước chuyển lớn về chính sách: lần đầu tiên một vắc xin phòng ung thư dành riêng cho nữ giới được Nhà nước chi trả. Nhưng "bắt buộc" ở đây cần hiểu đúng. Nó có nghĩa là HPV thuộc danh mục mà Chương trình Tiêm chủng mở rộng sẽ triển khai theo lộ trình, không có nghĩa mọi bé gái trên cả nước phải đi tiêm ngay trong năm 2026.

Đối tượng được tiêm miễn phí trong giai đoạn đầu

Bài viết của báo Đầu tư ngày 1/6/2026 nêu các điểm chính:

• Nhóm hưởng chính sách: trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi thuộc đối tượng tiêm chủng mở rộng.
• Giai đoạn đầu ưu tiên tỉnh khó khăn, vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa.
• Quy mô dự kiến khoảng 18.900 bé gái 12 tuổi mỗi năm.
• Loại vắc xin dùng trong chương trình là Gardasil 4, phòng 4 chủng HPV 6, 11, 16 và 18.

Con số khoảng 18.900 trẻ mỗi năm cho thấy chương trình mới ở bước khởi đầu. Nếu gia đình bạn sống ở Hà Nội, TP.HCM hay các đô thị lớn, nhiều khả năng con chưa được gọi tiêm miễn phí trong năm nay. Cách chắc chắn nhất là hỏi trạm y tế xã, phường nơi cư trú hoặc giáo viên chủ nhiệm, vì danh sách tiêm thường được lập theo địa bàn và trường học.

Gardasil 4 và Gardasil 9 khác nhau ra sao

Phụ huynh hay hỏi: vắc xin miễn phí có kém hơn loại tiêm dịch vụ không. Hai loại khác nhau ở số chủng được bao phủ, không phải ở chuyện "tốt" hay "kém".

Tiêu chí	Gardasil 4	Gardasil 9
Số chủng HPV	4 (6, 11, 16, 18)	9 (thêm 31, 33, 45, 52, 58)
Trong chương trình miễn phí	Có	Không
Độ tuổi được cấp phép (theo báo Đầu tư)	Theo hướng dẫn chương trình	9 đến 45 tuổi

Theo tờ thông tin về ung thư cổ tử cung của WHO, hai chủng 16 và 18 gây khoảng 76% số ca ung thư cổ tử cung. Cả hai loại vắc xin đều có hai chủng này. Gardasil 9 bổ sung thêm 5 chủng nguy cơ cao, vì vậy gia đình có điều kiện vẫn có thể cân nhắc loại 9 chủng sau khi trao đổi với bác sĩ. Điều quan trọng hơn là con được tiêm đủ liều, đúng độ tuổi.

Lịch tiêm theo độ tuổi

Báo Đầu tư dẫn lịch tiêm như sau:

1. Bé từ 9 đến 14 tuổi: 2 mũi, cách nhau 6 tháng.
2. Bắt đầu tiêm sau 14 tuổi: 3 mũi trong vòng 6 tháng để đạt mức bảo vệ tương đương.

Lịch này giải thích vì sao các chương trình quốc gia chọn tiêm sớm. Tiêm khi trẻ còn nhỏ vừa ít mũi hơn, vừa tạo đáp ứng miễn dịch tốt, lại diễn ra trước khi trẻ có nguy cơ phơi nhiễm virus. WHO cũng khuyến nghị bé gái được tiêm trong khoảng 9 đến 14 tuổi, với 1 hoặc 2 liều tùy lịch của từng quốc gia; người suy giảm miễn dịch nên được tiêm 2 hoặc 3 liều.

Con chưa thuộc diện miễn phí thì làm gì

Với phần đông gia đình, câu hỏi thực tế là "có nên chờ đến lượt miễn phí không". Không có lý do y khoa nào buộc phải chờ. Nếu con đã 9 tuổi trở lên, cha mẹ có thể chủ động đưa con tới các điểm tiêm chủng dịch vụ được cấp phép. Một vài gợi ý:

• Mang theo sổ tiêm chủng hoặc tra mã định danh để bác sĩ kiểm tra lịch sử tiêm.
• Hỏi rõ loại vắc xin, số mũi theo tuổi của con và ngày hẹn mũi kế tiếp.
• Nếu con 13 đến 14 tuổi, nên sắp xếp sớm để còn kịp lịch 2 mũi trước sinh nhật 15 tuổi.
• Giữ phiếu tiêm. Khi địa phương mở rộng chương trình, thông tin này giúp tránh tiêm trùng.

Nếu gia đình chọn chờ, hãy đăng ký với trạm y tế để được thông báo khi địa phương bắt đầu triển khai. Kế hoạch các tỉnh thường công bố trên cổng thông tin của Sở Y tế hoặc UBND tỉnh.

Những băn khoăn thường gặp của phụ huynh

Con còn nhỏ, tiêm vắc xin "liên quan đường tình dục" có sớm quá không?

HPV lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da ở vùng sinh dục. Vắc xin chỉ phòng được khi cơ thể chưa nhiễm chủng tương ứng, nên tiêm trước tuổi có nguy cơ phơi nhiễm là thời điểm hiệu quả nhất. Việc tiêm không liên quan đến giáo dục giới tính hay hành vi của trẻ.

Tiêm rồi có cần khám phụ khoa sau này không?

Có. Vắc xin không phủ hết mọi chủng gây ung thư. WHO khuyến nghị phụ nữ sàng lọc định kỳ bằng xét nghiệm hiệu năng cao từ 30 tuổi, mỗi 5 đến 10 năm. Con gái bạn khi trưởng thành vẫn cần đi sàng lọc theo lịch.

Phản ứng sau tiêm có đáng lo?

Phản ứng hay gặp là đau, đỏ chỗ tiêm, đôi khi sốt nhẹ hoặc chóng mặt. Trẻ vị thành niên dễ bị xỉu do lo lắng, nên cho con ngồi hoặc nằm khi tiêm và theo dõi tại điểm tiêm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bối cảnh: vì sao Việt Nam cần chương trình này

Trang chủ đề của Tuổi Trẻ tổng hợp các bài tháng 10/2026 cho thấy mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 4.100 đến 5.000 ca mắc mới ung thư cổ tử cung (số liệu khác nhau giữa các bài), với khoảng 2.500 ca tử vong theo một bài ngày 12/10/2026. Đây là căn bệnh gần như phòng được hoàn toàn nhờ hai lớp bảo vệ: tiêm vắc xin cho trẻ và sàng lọc cho phụ nữ trưởng thành.

Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn virus HPV hoạt động thế nào và những người lớn tuổi hơn có còn tiêm được không, xem thêm bài những điều cần biết về tiêm ngừa ung thư cổ tử cung. Trong mùa lạnh cuối năm, khi trẻ dễ ốm vặt, cha mẹ cũng nên sắp lịch tiêm vào lúc con khỏe; vài cách giữ sức đề kháng cho cả nhà có trong bài tăng cường sức đề kháng khi chuyển mùa.

Tóm lại cho cha mẹ bận rộn

Chính sách đã có hiệu lực, nhưng triển khai theo từng vùng. Bé gái 12 tuổi ở các tỉnh được chọn sẽ được gọi tiêm Gardasil 4 miễn phí. Gia đình ở nơi chưa triển khai có thể hỏi trạm y tế để đăng ký chờ, hoặc chủ động tiêm dịch vụ nếu con đã đủ 9 tuổi. Dù chọn cách nào, mốc quan trọng nhất là cho con hoàn thành lịch tiêm trước 15 tuổi.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo chung, cập nhật theo các nguồn công bố đến tháng 11/2026. Lịch tiêm cụ thể của từng trẻ cần được bác sĩ tại điểm tiêm chỉ định.

Câu hỏi thường gặp

Con gái tôi 15 tuổi có được tiêm HPV miễn phí không?

Theo thông tin công bố, nhóm được tiêm miễn phí là trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi thuộc đối tượng tiêm chủng mở rộng, giai đoạn đầu ưu tiên bé 12 tuổi ở tỉnh khó khăn. Từ 15 tuổi trở lên gia đình thường phải tiêm dịch vụ và lịch tiêm là 3 mũi.

Làm sao biết địa phương mình đã triển khai tiêm HPV miễn phí chưa?

Hỏi trực tiếp trạm y tế xã, phường hoặc nhà trường. Kế hoạch tiêm của từng tỉnh thường được đăng trên cổng thông tin Sở Y tế hoặc UBND tỉnh.

Bé trai có nằm trong chương trình tiêm HPV miễn phí không?

Chưa. Văn bản và các bài báo hiện nói về trẻ em gái. Bé trai vẫn có thể tiêm dịch vụ nếu gia đình muốn, sau khi hỏi ý kiến bác sĩ.

Đã tiêm 1 mũi dịch vụ, mũi sau có tiêm miễn phí được không?

Việc này tùy hướng dẫn của địa phương và loại vắc xin đã tiêm. Hãy mang phiếu tiêm cũ đến trạm y tế để được tư vấn, tránh tự ý trộn lịch.